Αυγ12
Εισήγηση Νομάρχη Πειραιά Γιάννη Μίχα στο 12ο τακτικό συνέδριο της ΕΝΑΕ με θέμα : «Τα οικονομικά
12/8/2007 10:34:00 πμ by portal portal

Νέος Κώδικας Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων, Διοικητική Μεταρρύθμιση και Οικονομικά των ΝΑ. Είναι όλα θέματα που θα καθορίσουν το μέλλον της δευτεροβάθμιας αυτοδιοίκησης και τη μετεξέλιξή της.

Και είναι πραγματικά μεγάλη η πρόκληση, στην οποία όλοι εμείς, οι αιρετοί εκπρόσωποι του θεσμού, καλούμαστε να ανταποκριθούμε συμβάλλοντας δημιουργικά, προωθώντας τις απαραίτητες θεσμικές αλλαγές, στηρίζοντας τις αναγκαίες ανατροπές.

Στην πορεία αυτή μπορούμε να χαράξουμε κοινές στρατηγικές, κοινές συνισταμένες, ώστε με ενιαίο μέτωπο να βαδίσουμε στο δρόμο των προοδευτικών αλλαγών, επανακαθορίζοντας τη θέση μας έναντι της Κεντρικής Διοίκησης και αναβαθμίζοντας τη σχέση μας με την κοινωνία, με τους πολίτες.

Τους πολίτες που συμμετέχουν, που αναγνωρίζουν, που προσδοκούν, που απαιτούν από την αυτοδιοίκηση πολύ περισσότερα, απ’ όσα μπορεί σήμερα να τους προσφέρει.

Και είναι χρέος μας, έχοντας καταξιωθεί στη συνείδηση των πολιτών ως ένας θεσμός αποτελεσματικός, βαθύτατα δημοκρατικός και προοδευτικός να διεκδικήσουμε ακόμη περισσότερα.

Όπως είναι βέβαια και χρέος της Κυβέρνησης να μην κλείσει τα αυτιά της και τα μάτια της στις ανάγκες της κοινωνίας, αλλά να αφουγκραστεί τα μηνύματά που αυτή στέλνει για μια νέα μορφή διοίκησης, πιο κοντά στον πολίτη και τις ανάγκες του.

Φίλες και φίλοι,

Έχουν περάσει αρκετά χρόνια από τη σύσταση της αιρετής νομαρχιακής αυτοδιοίκησης και δυστυχώς ακόμα δεν ωρίμασε για την Κεντρική Διοίκηση, η ανάγκη της ουσιαστικής αποκέντρωσης, της πραγματικής ενίσχυσης των αυτοδιοικητικών θεσμών.

Αυτό μαρτυρά η έλλειψη σαφούς και στοχευμένης θέσης από την Κυβέρνηση, της οποίας προσπαθούμε να ανιχνεύσουμε ψήγματα των αυτοδιοικητικών της προθέσεων, αλλά εις μάτην.

Συντηρητισμός, αναχρονιστικές αγκυλώσεις, κεντρομόλες κατευθυντήριες δυνάμεις εγκλωβίζουν, περιορίζουν την αυτοδιοίκηση σε προκαθορισμένα μέτρα και σταθμά και την κρατούν σε απόσταση από τα μεγάλα προβλήματα της κοινωνίας.

Είναι οι ίδιες αντιλήψεις που οδήγησαν το κόμμα της σημερινής κυβέρνησης να αποχωρήσει ως αξιωματική αντιπολίτευση το 1994 από τη διαδικασία ψήφισης της αιρετής νομαρχίας.

Είναι οι ίδιες αντιλήψεις που υπαγόρευσαν σε όλες τις Κυβερνήσεις έκτοτε, είτε να μην εξοπλίσουν το νεοσύστατο θεσμό με τα πάσης φύσεως μέσα, πόρους, προσωπικό, ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στις αυξημένες απαιτήσεις της κοινωνίας, είτε ακόμη και να τον αφοπλίσουν.

Εμείς όμως δεν θέλουμε να βιώσουμε και πάλι τα ίδια λάθη, δεν θέλουμε να παγιδευτούμε στις ίδιες αδιέξοδες για τον θεσμό ατραπούς.

Διδασκόμαστε από τα σφάλματα, τις ελλείψεις και τις παραλείψεις, που τυραννούν τον β’ βαθμό από τη σύστασή του, ενσωματώνουμε την πολύτιμη αυτοδιοικητική μας πείρα και γνώση, στο νέο πλαίσιο που σήμερα δημιουργείται.

Καταθέτουμε με παρρησία, με ειλικρίνεια τις προτάσεις μας για τη μετεξέλιξη του θεσμού, διατυπώνουμε τις οικονομικές μας διεκδικήσεις που ενδυναμώνουν καθολικά την παρεμβατική μας πολιτική.

 

Γι’ αυτό και δεν λησμονούμε ότι οι νομαρχίες είναι ένας θεσμός με ισχυρή και άμεση δημοκρατική νομιμοποίηση, απογυμνωμένος όμως από πόρους, αρμοδιότητες, μέσα και προσωπικό.

Δεν ξεχνάμε την επίμονη αφαίμαξη του β’ βαθμού από σειρά σημαντικών αρμοδιοτήτων, που συχνά συνδυάζεται με τη συγκρότηση παραπληρωματικών και ανταγωνιστικών προς αυτήν κρατικών φορέων και δομών.

Δεν ξεχνάμε ότι η εκχώρηση αρμοδιοτήτων χαρακτηρίζεται από αποσπασματικότητα, κενά, επικαλύψεις και από έλλειψη αντίστοιχων πόρων.

Και βεβαίως δεν παραβλέπουμε ότι η ελληνική αυτοδιοίκηση αποκλίνει και υστερεί των Ευρωπαϊκών εξελίξεων και ως προς το λειτουργικό της περιεχόμενο και ως προς τον επιχειρησιακό της εκσυγχρονισμό.

Γιατί την ίδια στιγμή, σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, η ενίσχυση των τοπικών και περιφερειακών θεσμών είναι στο επίκεντρο των εξελίξεων, αφού θεωρείται ότι μέσω αυτών διασφαλίζεται το δικαίωμα των πολιτών συμμετοχής στη διοίκηση και ότι περιχαρακώνονται οι δημοκρατικές αξίες και το κράτος δικαίου.

Δεν έχουμε το δικαίωμα να μείνουμε στάσιμοι και να καταταγούμε ουραγοί στις εξελίξεις.

Έχω ακούσει πλείστες όσες φορές το χιλιοειπωμένο «το μέλλον ανήκει στην αποκέντρωση».

Και εγώ ρωτώ. Για ποιο μέλλον μας μιλούν, το εγγύς, το απώτερο ή το απώτατο; Θεωρούν ότι βιαζόμαστε; Ότι προτρέχουμε; Όχι βέβαια, γιατί είμαστε πολύ πίσω από τις εξελίξεις στην Ευρώπη, οι οποίες τρέχουν με ραγδαίους ρυθμούς. Πρέπει και η Κυβέρνηση να συνειδητοποιήσει ότι οι κοινωνίες αλλάζουν, εξελίσσονται και ο μόνος δρόμος είναι η αποκέντρωση μαζί με την αυτοδιοίκηση.

Οι αυτοδιοικητικοί φορείς στην Ευρώπη είναι πολύ μπροστά και εμείς διαπραγματευόμαστε ακόμα εάν θα έχουμε πάνω από το κεφάλι μας τον διορισμένο μετακλητό εκπρόσωπο του κράτους που ό,τι ώρα θέλει επεμβαίνει ωμά, προκλητικά και ενίοτε παράνομα στις αποφάσεις μας.

Συζητάμε εάν θα έχουμε αρμοδιότητες ισχυρές, αναγνωρισμένες και καταγεγραμμένες.

Συζητάμε εάν η Κεντρική Διοίκηση θα διατηρεί το δικαίωμα να μας παίρνει ό,τι ώρα θέλει προσωπικό. Για μας, όλα αυτά είναι αδιαπραγμάτευτα.

Εμείς οραματιζόμαστε σαν αχτίδα φωτός , την αυτοδιοίκηση β’ βαθμού με  ενεργοποίηση,και ουσιαστική παρέμβαση των πολιτών.

Οραματιζόμαστε μία άλλη Αυτοδιοίκηση με  δυνατότητες παρέμβασης σε όλους τους τομείς των κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών δραστηριοτήτων. Που θα αντλεί τη δύναμή της κατ’ ευθεία από τους πολίτες και θα έχει όλο και μεγαλύτερη την αναγνώριση της κοινής γνώμης.

Γι’ αυτό πιστεύουμε ότι τώρα έχουμε την ευκαιρία με τον νέο Κώδικα να κάνουμε ένα πρώτο βήμα για περισσότερη αυτονομία και αυτοτέλεια.

Έχουμε τη δυνατότητα με τις οικονομικές μας διεκδικήσεις να εξασφαλίσουμε μεγαλύτερη συμμετοχή στα κοινωνικά δρώμενα.

Μπορούμε στα πλαίσια της Διοικητικής Μεταρρύθμισης να καταθέσουμε μία συγκροτημένη ως προς τα βασικά της προγραμματικά δομικά χαρακτηριστικά, πρόταση, που θα καθιστά τον β’ βαθμό ισχυρό και αυτοδιοίκητο.

Αυτό που η Κεντρική Διοίκηση οφείλει να αντιληφθεί είναι ότι η αυτοδιοίκηση πρέπει να αναγνωριστεί ως ισότιμος συνομιλητής, ως πολύτιμος σύμβουλος και συνεργάτης και όχι ως διαχειριστής υποθέσεων δευτερευούσης σημασίας.

Τα προβλήματα του θεσμού βέβαια δεν είναι σημερινά.

Όλες οι κυβερνήσεις από τη σύσταση του θεσμού και μετά ήταν χαμηλών αυτοδιοικητικών επιδόσεων.

Αυτό όμως δεν μπορεί να αποτελέσει άλλοθι σε κανέναν για να δικαιολογήσει το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια δημιουργήθηκαν πολύ περισσότερα προβλήματα απ’ όσα λύθηκαν και άλλα χρονίζοντα προβλήματα διογκώθηκαν σε βαθμό τέτοιο, που να έχουν μετατραπεί σε βραχνά για την ομαλή λειτουργία των ΝΑ.

Προβλήματα όπως :

  • Η μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς πόρους (π.χ. συντήρηση οδικού δικτύου) κατά παράβαση του άρθρου 102 του συντάγματος, αλλά και χωρίς πρότερη διαβούλευση με τα αρμόδια συλλογικά όργανα των ΝΑ.
  • Η αφαίρεση αρμοδιοτήτων χωρίς επίσης να έχει προηγηθεί πρότερος διάλογος με τα αρμόδια συλλογικά όργανα των ΝΑ.
  • Η αφαίμαξη προσωπικού χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των ΝΑ
  • Το φαινόμενο της υποχρηματοδότησης ή της καθυστερημένης χρηματοδότησης των ΝΑ για διάφορα θέματα όπως για παράδειγμα των υπηρεσιών Πολιτικής Προστασίας, που το καλοκαίρι στοίχισαν στην πατρίδα μας την απώλεια δεκάδων ανθρώπινων ζωών και εκατοντάδων χιλιάδων στρεμμάτων δασικών εκτάσεων και περιουσιών.
  • Οι συχνές ωμές παρεμβάσεις των διορισμένων Περιφερειαρχών που αναστέλλουν αποφάσεις των αιρετών των ΝΑ.
  • Η αυταρχική και για μικροκομματικές σκοπιμότητες αλλαγή του εκλογικού συστήματος (42%)  που το ΣτΕ ευθέως αμφισβήτησε για τις αυτοδιοικητικές εκλογές λίγο πριν την διεξαγωγή τους τον Οκτώβρη του 2006.
  • Οι ελλείψεις σε μέσα και προσωπικό σε όλους τους τομείς δράσεις των ΝΑ και κυρίως στον τομέα του περιβάλλοντος και των ελέγχων στην αγορά
  • Ο έλεγχος σκοπιμότητας και όχι νομιμότητας που διενεργούν οι κατά τόπους Υπηρεσίες Δημοσιονομικού Ελέγχου

        παραμένουν άλυτα λειτουργώντας βεβαίως σε βάρος της ποιότητας ζωής των πολιτών.

Για τον λόγο αυτό θα μου επιτρέψετε πριν περάσω στο κατεξοχήν θέμα της εισήγησής μου να αναφέρω συνοπτικά τις θέσεις μας για τον νέο Κώδικα και τη Διοικητική Μεταρρύθμιση της Χώρας που συνδέονται άλλωστε άρρηκτα με τις οικονομικές μας διεκδικήσεις.

Ο ΝΕΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΤΩΝ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΕΩΝ

Αρκετά από τα προβλήματα που ταλανίζουν τον θεσμό και τα οποία προανέφερα, μπορούν να λυθούν οριστικά και αμετάκλητα μέσα από τον νέο Κώδικα των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων.

Για τον λόγο αυτό με αίσθημα ευθύνης απέναντι στον θεσμό και τους πολίτες, ως παράταξη στο Δ.Σ. της ΕΝΑΕ, αλλά και με τη συμμετοχή μας στην επιτροπή του Υπουργείου Εσωτερικών με τον Ευριπίδη Κουκιαδάκη και στην Επιτροπή Θεσμών της ΕΝΑΕ με τον Γιάννη Στρατάκη, αγωνιστήκαμε με όλες μας τις δυνάμεις, ώστε το τελικό σχέδιο να διασφαλίζει την εξέλιξη και να συμβάλλει την προοπτική του θεσμού.

Εξέλιξη και προοπτική στην οποία δυστυχώς, οφείλω να παρατηρήσω, δεν συνέβαλε το σχέδιο που το Υπουργείο Εσωτερικών μας έστειλε, καθώς κινούνταν σε αντίθετη τροχιά.

Ένα κείμενο :

  • απογοητευτικό σε ό,τι αφορά τη δομή και το περιεχόμενό του
  • απαράδεκτο λόγω του ανυπολόγιστου αριθμού λαθών, ελλείψεων, παραλείψεων και επαναλήψεων
  • συντηρητικό και οπισθοδρομικό καθώς καμία καινοτομία, καμία ρηξικέλευθη και αναζωογονητική πρόταση για τις νομαρχίες δεν διατυπωνόταν μέσω αυτού. Το αντίθετο διαπιστώθηκε διατήρηση όλων των κεφαλαίων και άρθρων που αποτελούσαν ανάχωμα στην ομαλή λειτουργία των ΝΑ.

Με γνώμονα το κοινωνικό και αυτοδιοικητικό συμφέρον, καταθέσαμε τις προτάσεις μας, επιφέροντας ουσιώδεις αλλαγές, τροποποιήσεις, προσθήκες, οι οποίες έγιναν ομόφωνα αποδεκτές από το Δ.Σ. της ΕΝΑΕ σε ποσοστά της τάξης του 99 %.

Και πρέπει να υπογραμμιστεί αυτή η ομοφωνία, γιατί δείχνει, ότι σε αυτή την πορεία μπορούμε να βαδίζουμε όλοι μαζί, ενωμένοι, με ενιαίο αυτοδιοικητικό μέτωπο, υπηρετώντας έτσι με τον καλλίτερο τρόπο τους πολίτες που μας τίμησαν με την επιλογή τους.

Μοναδική, αλλά ουσιαστική πολιτική διαφωνία μας παραμένει το εκλογικό σύστημα, το περίφημο 42 %, που αμφισβήτησε ευθέως και το Συμβούλιο της Επικρατείας.

Δεν μπορεί η εκλογή δημάρχων και νομαρχών να παραμένει εγκλωβισμένη στις μικροκομματικές σκοπιμότητες που την υπαγόρευσαν, γι΄ αυτό προτείνουμε την άμεση επιστροφή στο προηγούμενο εκλογικό σύστημα ή ακόμη καλλίτερα στην απλή αναλογική.

Πιστεύω ακράδαντα ότι ο νέος Κώδικας, που περιλαμβάνει τις ουσιώδεις και ελπιδοφόρες για το μέλλον του θεσμού αλλαγές, που προτείναμε όλοι, με τις όποιες ακόμα ελλείψεις βέβαια μπορεί να έχει, αποτελεί το εφαλτήριο για το πέρασμα στη μετεξέλιξη του θεσμού, στα πλαίσια της Διοικητικής Μεταρρύθμισης της Χώρας.

Και πρέπει όλοι μαζί να στείλουμε αυστηρό και αποφασιστικό μήνυμα στην Κυβέρνηση ότι αυτός ο καταστατικός χάρτης που εγκρίνουμε στις εργασίες του Συνεδρίου μας, δεν επιδέχεται καμίας έκπτωσης άρθρων, διατάξεων και θέσεων πολύ δε περισσότερο απόρριψής τους.

Πρέπει να διαμηνύσουμε ότι με ομοψυχία και αποφασιστικότητα  δεν πρόκειται να κάνουμε βήμα πίσω από τις διεκδικήσεις που διατυπώνουμε και που αποτελούν τον μόνο σίγουρο δρόμο για μια ισχυρή δευτεροβάθμια αυτοδιοίκηση.

ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Εάν ο νέος Κώδικας, τον οποίο καλείται το συνέδριο μας να συζητήσει, να εγκρίνει και να αποστείλει στο Υπουργείο Εσωτερικών είναι ο μόνος δρόμος για ισχυρή αιρετή δευτεροβάθμια αυτοδιοίκηση, η πολυαναμενόμενη Διοικητική Μεταρρύθμιση της Χώρας αποτελεί σταθμό, όχι μόνο για την αυτοδιοίκηση, αλλά για το μέλλον της χώρας ολόκληρης.

 

Εμείς πιστεύουμε ότι πράγματι, η χώρα μας έχει ανάγκη από μία γενναία Διοικητική Μεταρρύθμιση που θα επιφέρει τομές στη δημόσια διοίκηση και θα αντικαταστήσει το ισχύον ανεπαρκές και απρόσωπο προς την κοινωνία διοικητικό σύστημα.

Η μετεξέλιξη της αυτοδιοίκησης είναι για εμάς σήμερα το ζητούμενο, στα πλαίσια μιας ευρύτερης διοικητικής μεταρρύθμισης που θα αναζωογονήσει και θα ωφελήσει την κοινωνία μας.

Είναι απολύτως αναγκαίο να στραφούμε σε πιο αποκεντρωτικές δομές, από τη στιγμή που Κεντρική Διοίκηση και κοινωνία εξακολουθεί να τους χωρίζει αρκετά μεγάλη απόσταση, με αποτέλεσμα η άσκηση εξουσίας σε τοπικό επίπεδο να καθίσταται εκ των πραγμάτων δυσχερής, ανεπαρκής, αναποτελεσματική.

Σε αυτόν τον διάλογο για τη Διοικητική Μεταρρύθμιση της Χώρας, η αυτοδιοίκηση και τα συλλογικά της Όργανα πρέπει να κατέχουν εξέχουσα και ισότιμη με την Κεντρική Διοίκηση θέση.

Φύσει και θέσει κοντά στον πολίτη, έχουμε άποψη και πρόταση για την αναδιάρθρωση της χώρας την οποία η Κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει ουσιαστικά υπόψη της.

Γι’ αυτό ξεκαθαρίζουμε στην Κεντρική Διοίκηση εξαρχής ότι :

  • Είμαστε ενάντια σε κάθε είδους προσχηματικούς διαλόγους
  • Είμαστε κάθετα ενάντια σε κάθε είδους προειλημμένες αποφάσεις
  • Και είμαστε σαφώς Υπέρ ενός νέου αυτοδιοικητικού χάρτη

Διατυπώνουμε μια ολοκληρωμένη πρόταση για το παρόν και το μέλλον των αυτοδιοικητικών θεσμών, ένα πλαίσιο αρχών, θέσεων και προτάσεων που θα αποτελέσει τη βάση ενός αξιόπιστου και δημιουργικού διαλόγου με τις πολιτικές δυνάμεις, τους αυτοδιοικητικούς και κοινωνικούς φορείς, αλλά κυρίως με τους ίδιους τους πολίτες.

Προτείνουμε την δημιουργία αιρετής Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης:

  • Αιρετή Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση, με αιρετό Περιφερειάρχη και αιρετό Περιφερειακό Συμβούλιο, με τις Νομαρχίες να παραμένουν ως διοικητικές μονάδες του νέου θεσμού
  • Ο προσδιορισμός του αριθμού, της γεωγραφικής βάσης και της εσωτερικής συγκρότησης των ενοτήτων της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης πρέπει να προέλθει μετά από ευρύτατη διαβούλευση, με συνεκτίμηση όλων των αναπτυξιακών και ανθρωπογεωγραφικών δεδομένων.

Βασικός στόχος μας είναι ο σχεδιασμός της ανάπτυξης στην ευρύτερη δυνατή κλίμακα, δηλαδή στην περιφέρεια, η διοίκηση και παροχή υπηρεσιών όσο γίνεται εγγύτερα στον πολίτη, δηλαδή στον Νομό και στο Δήμο.

Ο καταστατικός χάρτης του νέου θεσμού θα πρέπει να περιλαμβάνει :

  • Τον καθορισμό της συνταγματικής του βάσης – νομικής υπόστασης
  • Τον προσδιορισμό της θέσης του στις βαθμίδες της διοίκησης (δηλαδή μεταξύ της Κεντρικής Διοίκησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης)
  • Τον προσδιορισμό της σχέσης του με την τοπική αυτοδιοίκηση και την Κεντρική Διοίκηση
  • Τη διασφάλιση της συμμετοχής του και του συμφώνου της γνώμης του στις αποφάσεις της Κεντρικής Διοίκησης που τον αφορούν
  • Τον καθορισμό του πεδίου δράσης (αρμοδιότητες)
  • Τον καθορισμό των Πόρων με την απαραίτητη προϋπόθεση ότι οποιαδήποτε μεταφορά αρμοδιοτήτων συνοδεύεται από τους αντίστοιχους πόρους
  • Τον προσδιορισμό της εποπτείας των πράξεων του νέου θεσμού

Η Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση θα πρέπει να αναφέρεται ρητά ότι λειτουργεί με βάση :

  • Την αρχή της δημοκρατικής διακυβέρνησης
  • Την ενεργό συμμετοχή των πολιτών
  • Την αρχή της επικουρικότητας
  • Την στόχευση για επίτευξη  Οικονομικής και κοινωνικής συνοχής
  • Τη διατήρηση του δικαιώματος πρωτοβουλίας ώστε να επεμβαίνει σε έναν τομέα που δεν είναι ευθύνης της ούτε οποιαδήποτε άλλης αρχής 

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια καταθέτουμε την πρότασή μας με την προοπτική συγκρότησης ενός νέου νομιμοποιημένου από τη λαϊκή εμπιστοσύνη θεσμού, της αιρετής περιφερειακής αυτοδιοίκησης.

Ο νέος θεσμός θα πρέπει οπωσδήποτε να έχει ένα ευρύτατο πεδίο αρμοδιοτήτων. Αρμοδιότητες καταγεγραμμένες, πλήρεις και αποκλειστικές. Για την ανάπτυξη, για τον χωροταξικό σχεδιασμό, το περιβάλλον, την κοινωνική προστασία, τις μεταφορές, την πολιτική προστασία, τη δημόσια υγεία, την παιδεία, το εμπόριο, τον τουρισμό, την πρωτογενή παραγωγή.

Θα πρέπει να έχει οικονομική αυτοτέλεια και αυτονομία προκειμένου να μπορεί να φέρει σε πέρας την αποστολή του, αλλά και για την ανάληψη πρωτοβουλιών, μέσα από μία γενναία φορολογική αποκέντρωση.

Ο οικονομικός έλεγχος και η εποπτεία του νέου θεσμού θα πρέπει να ανατεθεί όχι στον μετακλητό εκπρόσωπο του κράτους, αλλά σε μία Ανεξάρτητη Αρχή που θα συσταθεί γι’ αυτό τον σκοπό με την επισήμανση ότι η αναβάθμιση της δευτεροβάθμιας αυτοδιοίκησης δεν έχει ανταγωνιστικό αλλά συνεργατικό χαρακτήρα προς την Κεντρική Διοίκηση.

Αντίστοιχα το κεντρικό κράτος πρέπει να εξελιχθεί σε ένα κράτος - στρατηγείο, ευέλικτο και αποτελεσματικό που ασκεί συγκεκριμένες επιτελικές αρμοδιότητες.

 

  • Γιατί η χώρα μας έχει ανάγκη από ένα νέο κύμα αποκέντρωσης και πόρων προς την Αυτοδιοίκηση.
  • Γιατί η χώρα έχει ανάγκη από έναν νέο σχέδιο για ακόμα ισχυρότερο πρώτο και δεύτερο βαθμό αυτοδιοίκησης.
  • Γιατί η Αυτοδιοίκηση είναι και παραμένει η φωνή των πολιτών.

Πιστεύουμε ακράδαντα ότι ένας νέος, γνήσιος αυτοδιοικητικός σχηματισμός μπορεί να αναζωογονήσει την ελληνική κοινωνία, να κινητοποιήσει και να ενεργοποιήσει τις κοινωνικές δυνάμεις που σήμερα αισθάνονται να καταπιέζονται από το αναποτελεσματικό Κεντρικό Κράτος.

Αυτό που δεν γνωρίζω όμως, όπως και κανείς μας, είναι η επίσημη θέση της Κυβέρνησης.

Προς το παρόν η Κυβέρνηση αρκείται στο ρόλο του παρατηρητή των συζητήσεων και προτάσεων που διατυπώνουν οι αυτοδιοικητικοί εκπρόσωποι και συλλογικοί φορείς. 

Η όποια ενημέρωση μας προέρχεται από διαρροές στον Τύπο που δεν έχουν ισχυρά ερείσματα, αλλά κινούνται στα όρια της παραπληροφόρησης και της παραφιλολογίας.

Κανείς δεν έχει καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις, κανείς δεν  έχει προσδιορίσει έστω, τα γενικά χαρακτηριστικά της διοικητικής αναδιάρθρωσης που η Κυβέρνηση επαγγέλλεται, ένθεν και ένθεν.

Η απορία μας είναι εύλογη. Η Κυβέρνηση έχει ή δεν έχει άποψη για το μέλλον της χώρας; Πιστεύει ή δεν πιστεύει στην ανάγκη αποκέντρωσης των εξουσιών και των αρμοδιοτήτων; Εμπιστεύεται ή όχι την αυτόνομη και αυτοτελή λειτουργία των αυτοδιοικητικών θεσμών;

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΕΩΝ

Περνώντας στο κατεξοχήν θέμα της εισήγησής μου στα Οικονομικά των ΝΑ, θα ήθελα καταρχήν να κάνω μία σύντομη περιγραφή της ισχύουσας κατάστασης.

Όπως είναι γνωστό τα έσοδα των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων προέρχονται κύρια από τους ΚΑΠ και δευτερευόντως από τέλη και πρόστιμα, υπολογίζονται δε, ως ποσοστό συμμετοχής της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης στα έσοδα του Κρατικού Προϋπολογισμού. Οι ΚΑΠ συνίστανται :

1.   Από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.) σε ποσοστό 2%

2.   Από τα τέλη κυκλοφορίας αυτοκινήτων σε ποσοστό 10%.

Τα παραπάνω έσοδα εγγράφονται στον Κρατικό Προϋπολογισμό και αποδίδονται ετησίως στις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις για την διάθεσή τους  ως εξής :

1.   Το 50% του Φ.Π.Α. για την κάλυψη λειτουργικών και λοιπών γενικών δαπανών των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων.

2.   Το 50% του Φ.Π.Α. για την κάλυψη δαπανών για επενδύσεις που χρηματοδοτούνται αποκλειστικά από εθνικούς πόρους.

3.   Το 10% από τα τέλη κυκλοφορίας αυτοκινήτων για τη βελτίωση, συντήρηση και αποκατάσταση του οδικού δικτύου των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων.

Τα έσοδα από ΚΑΠ ανήλθαν σε 349.600.000 εκατομμύρια ευρώ για το 2006 και σε 403.000.000 ευρώ το 2007 καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 13,2 %. Για το 2008 σύμφωνα με τα στοιχεία του φετινού προϋπολογισμού που δόθηκαν στη δημοσιότητα, τα έσοδα από ΚΑΠ θα ανέλθουν  σε 450.657.000 € καταγράφοντας μικρότερη αύξηση κατά 2,7 % σε σχέση με αυτή που παρατηρήθηκε το έτος 2007.

Σημαντικό έσοδο αποτελούν και οι εισπράξεις από τα τέλη αδειών οχημάτων και τα τέλη μεταβίβασής τους, που αποτελούν κατά το 100% πόρο των ΝΑ. Τα τέλη αυτά συνολικά ανήλθαν στο ποσό των 94,6 εκατομμυρίων ευρώ το έτος 2005 και στο ποσό των 102,7 εκ. ευρώ για το έτος 2006 σημειώνοντας αύξηση 8,6%.

Από τα πρόστιμα τέλος, που επιβάλλουν οι υπηρεσίες των ΝΑ, ορισμένα αποδίδονται στις ΝΑ κατά 100% και τα υπόλοιπα κατά 50%. Τα πρόστιμα αυτά οι πολίτες μπορούν να τα πληρώσουν σε λογαριασμό τραπέζης των ΝΑ ή να τα αφήνουν να βεβαιωθούν σε ΔΟΥ και να εισπραχθούν με την διαδικασία είσπραξης των δημοσίων εσόδων. Στη μεγάλη πλειοψηφία τους οι υπόχρεοι προτιμούν την δεύτερη περίπτωση γιατί τους δίνει πίστωση χρόνου, αλλά και δυνατότητα διακανονισμού και πληρωμής σε περισσότερες της μιας δόσεις.  Τα πρόστιμα δεν φαίνεται να αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για τις ΝΑ. Αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι για το χρονικό διάστημα 1/11/2005 – 31/10/2006 το συνολικό ποσό είσπραξης προστίμων ΝΑ, από όλες τις εντός ΤΑΧΙS ΔΟΥ, ανήλθε στο ποσό των 8,4 εκ. ευρώ. Πρέπει να σημειωθούν επίσης τα εξής :

1.   Από τα ποσά αυτά παρακρατείται το 10%, για τη διαδικασία είσπραξης.

2.   Για τα έσοδα από πρόστιμα δεν είναι σαφές το οφειλόμενο στις ΝΑ ποσό και το χρονοδιάγραμμα είσπραξης, αφού δεν είναι γνωστός ο κατά περίπτωση διακανονισμός στις ΔΟΥ.

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΑΣ

Εμείς όπως προανέφερα, οραματιζόμαστε μία άλλη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση με  δυνατότητες παρέμβασης σε όλους τους τομείς των κοινωνικών ,οικονομικών και περιβαλλοντικών δραστηριοτήτων.

Που θα αντλεί τη δύναμή της κατ’ ευθεία από τους πολίτες και θα έχει όλο και μεγαλύτερη την αναγνώριση της κοινής γνώμης.

Βασικές προϋποθέσεις για να υπηρετήσουμε το στόχο αυτό είναι η αναβάθμιση του θεσμού και των αιρετών οργάνων του, η οικονομική αυτοτέλεια, η αποδέσμευση από τον ασφυκτικό, γραφειοκρατικό και αναχρονιστικό έλεγχο της Κεντρικής Διοίκησης, η ενίσχυση του δημοκρατικού προγραμματισμού και των άμεσων συμμετοχικών διαδικασιών, που διαμορφώνουν ενεργούς πολίτες.

Βασικές αρχές μας είναι η κοινωνική δικαιοσύνη, η διασφάλιση ικανοποιητικής ποιότητας ζωής για όλους τους πολίτες, η προστασία του περιβάλλοντος, η βιώσιμη ανάπτυξη, η ευαισθητοποίηση  όλων των πολιτών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεών της.

Το δικαίωμα όλων των πολιτών στην παιδεία, στην υγεία, την κοινωνική μέριμνα και τον πολιτισμό και τέλος η προστασία της δημόσιας υγείας, η προστασία του καταναλωτή και η δημιουργία ιδιαίτερων δεσμών εμπιστοσύνης και συνεργασίας μεταξύ του απλού πολίτη και των αυτοδιοικητικών θεσμών.

Τίποτα δεν χαρίζεται! Όλα κατακτώνται. Πηγή της δύναμής μας το λαϊκό μας έρεισμα, οι ίδιοι οι πολίτες.

Τα παραπάνω αποτελούν την υποδομή πάνω στην οποία χτίσαμε το διεκδικητικό οικοδόμημα, που σας παρουσιάζουμε, για την οικονομική αυτοτέλεια των ΝΑ σε ένα νέο αναβαθμισμένο ρόλο και που ενέκρινε ομόφωνα η αρμόδια Επιτροπή και το Δ.Σ. της ΕΝΑΕ.

Η οικονομική αυτοτέλεια των ΝΑ, έχει κεντρικό της σημείο την μεταφορά πόρων για την αποτελεσματική άσκηση δράσεων, που άμεσα σχετίζονται με τους σκοπούς του θεσμού και τις αρμοδιότητες.

Δεν  διαφεύγει όμως της προσοχής μας ή παράμετρος της αναγκαιότητας για την σωστή κατανομή αυτών των πόρων και το γεγονός ότι η Κεντρική Διοίκηση συχνά λειτουργεί με τρόπο που θίγει καίρια της αυτοτέλεια των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων.

Γι’ αυτό καταθέτουμε πρόταση αναμόρφωσης του ισχύοντος πλαισίου σε έξι σημεία :

1.  Αύξηση των εσόδων, ως ποσοστού των εσόδων από τον ΦΠΑ, από 2% σε 4% για το 2008, που αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 340 εκ. ευρώ (Με βάση στοιχεία του προϋπολογισμού 2007).

 

2.  Αύξηση του ποσοστού εσόδων των ΝΑ επί των τελών κυκλοφορίας από 10% σε 30%, που αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 160 εκ. ευρώ (Με βάση στοιχεία του προϋπολογισμού 2007). Η αύξηση αυτή είναι επιβεβλημένη από τη στιγμή που οι ισχύοντες πόροι δεν επαρκούν για τις νέες ανάγκες των ΝΑ, όπως προέκυψαν από τη μεταφορά της αρμοδιότητας της συντήρησης σημαντικού μέρους του οδικού δικτύου. Ευθύνη την οποία μετατόπισε η Κεντρική Διοίκηση στην αυτοδιοίκηση χωρίς την με βάση το Σύνταγμα, μεταφορά των ανάλογων πόρων. Υπογραμμίζεται ότι στην έννοια της συντήρησης των οδών περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων η αποκατάσταση φθορών και βλαβών του οδοστρώματος, η κατακόρυφη και οριζόντια σήμανση, ο ηλεκτροφωτισμός, η συντήρηση του εξοπλισμού ασφάλειας των οδών και αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις, όπως ο καθαρισμός και συντήρηση των εσχαρών και του σώματος των φρεατίων υδροσυλλογής, των συνδετηρίων αγωγών των φρεατίων αυτών με το υφιστάμενο δίκτυο ομβρίων κ.ά..

3.  Καθορισμός νέου ΚΑΠ με το όνομα «Πόρος Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας», οριζόμενος στο 30% του φόρου καπνού. Το ύψος του πόρου με στοιχεία του προϋπολογισμού του 2007 ανέρχεται σε 210 περίπου εκ. ευρώ. Ο πόρος διατίθεται για την ισχυροποίηση της νομαρχιακής κοινωνικής μέριμνας αποκλειστικά για δράσεις προστασίας ασθενέστερων κοινωνικά ομάδων, χρηματοδότησης φορέων με ανάλογες δραστηριότητες.

4.  Απόδοση στις ΝΑ, εξ ολοκλήρου (100%) όλων των προστίμων, που επιβάλλονται από τις υπηρεσίες τους. Την κατάργηση της παρακράτησης 10% στις ΔΟΥ και την online σύνδεση του TAXIS με τις Δ/νσεις Οικονομικών, για οικονομικά θέματα που αφορούν τις ΝΑ. Θεωρούμε σκόπιμη τη διάθεση του πόρου των προστίμων, ανταποδοτικά και με βάση δημοκρατικές συμμετοχικές διαδικασίες. Για παράδειγμα, τα πρόστιμα που εισπράχθηκαν για αγορανομικές παραβάσεις, να χρησιμοποιούνται κατά προτεραιότητα για την ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου και προστασίας του καταναλωτή, μετά από διαβουλεύσεις με τις ενώσεις των καταναλωτών ή και για τη θέσπιση βραβεύσεων για επιχειρήσεις, που διακρίνονται για το σεβασμό του καταναλωτικού κοινού ή ακόμα και για δράσεις προβολής του εμπορικού κόσμου και των σχετικών δραστηριοτήτων στα γεωγραφικά όρια της Νομαρχίας. Τα πρόστιμα σε μεταποιητικές μονάδες μπορούν να διατίθενται και για επιβραβεύσεις ανάλογες με τις προηγούμενες και επίσης βραβεύσεις για την εφαρμογή παραγωγικών διαδικασιών ελαχίστης ενεργειακής κατανάλωσης και περιβαλλοντικά αποδεκτών και πιστοποιημένων ή για την προβολή συγκεκριμένων κλάδων και προϊόντων τους σε εγχώριες και διεθνείς εκθέσεις, μετά από συνεννόηση με τα οικεία επιμελητήρια και κλαδικές ενώσεις μεταποιητικών μονάδων.

5.  Καθορίζεται «Πόρος Ποιότητας Ζωής» ποσοστό 1,5 % από την ισχύουσα φορολογία εισοδήματος για δράσεις, που θα σχετίζονται αποκλειστικά με την προστασία του περιβάλλοντος, για μέτρα και έργα βελτίωσης της ποιότητας ζωής, σε υποβαθμισμένες ιδιαίτερα περιοχές και τέλος για μέτρα πρόληψης ή αντιμετώπισης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Σύμφωνα με τα στοιχεία του  προϋπολογισμού του έτους 2007, το ύψος του προτεινόμενου πόρου ανέρχεται περίπου σε 231 εκατ. ευρώ. Η πρόταση είναι σημαντική γιατί θα συμβάλει στην άμβλυνση των αντιθέσεων και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής μας, ότι η υποβάθμιση του περιβάλλοντος έχει και την κοινωνική της διάσταση, δεδομένου ότι οι οικονομικά ισχυροί μπορούν να  ιδιοποιούνται και να ωφελούνται από τα σχετικά διατηρημένα και προστατευμένα για το σκοπό αυτό υπολείμματά του περιβάλλοντος. Η πρότασή μας λειτουργεί στην αντίρροπη κατεύθυνση, δηλαδή στην κατεύθυνση της βελτίωσης του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής των ασθενέστερων οικονομικά λαϊκών περιοχών. Για το λόγο αυτό ιδιαίτερη βαρύτητα για την κατανομή του πόρου αυτού, πρέπει να έχουν παράμετροι που σχετίζονται άμεσα με την ποιότητα ζωής, την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και την κλιματική αλλαγή. Είναι σημαντικό να δοθεί η δυνατότητα στους πολίτες με άμεσες δημοκρατικές διαδικασίες να συμμετέχουν στον προγραμματισμό των ειδικών μέτρων και έργων ποιότητας ζωής και αναβάθμισης του περιβάλλοντος, που θα υλοποιηθούν στην περιοχή τους. Το ποσό για το οποίο συναποφασίζουν οι πολίτες σύμφωνα με τα παραπάνω, καθορίζεται από την οικεία ΝΑ, όμως δεν μπορεί να είναι μικρότερο του 50% του Πόρου Ποιότητας Ζωής. 

6.  Επαναφορά των πόρων :

  • Του 10% του τέλους μεταβίβασης ακινήτων
  • Του 4,5% επί των τελών ταξινόμησης στα επιβατικά αυτοκίνητα, φορτηγά και λεωφορεία ιδιωτικής χρήσης και δημοσίας χρήσης που κυκλοφορούν για πρώτη φορά στη Ελλάδα (σύμφωνα με τα στοιχεία του  προϋπολογισμού του έτους 2007, το 4,5% αντιστοιχεί σε 43,5 εκατ. ευρώ)
  • Το σύνολο των αποδιδόμενων στο Δημόσιο τελών διενέργειας Τεχνικών Ελέγχων Οχημάτων.

Στα πλαίσια των παραπάνω προτάσεών μας, πιστεύουμε ότι είναι απαραίτητη η σύσταση στην ΕΝΑΕ, Επιτροπής Εκτίμησης και Κατανομής Πόρων  (στα πλαίσια της Επιτροπής Οικονομικών) με συμμετοχή εξειδικευμένων επιστημόνων, που θα μελετά  την επάρκεια των πόρων σε σχέση με το κόστος άσκησης κάθε αρμοδιότητας και θα υποβάλλει στο Δ.Σ. της ΕΝΑΕ τεκμηριωμένη έκθεση.

Οι μελέτες της επιτροπής θα προσεγγίζουν τεκμηριωμένα την αναλογία κόστους άσκησης κάθε νέας αρμοδιότητας και αντιστοίχων μεταφερόμενων πόρων γενικά, αλλά και ειδικότερα θα μπορούν να εξετάζουν αντίστοιχες περιπτώσεις κατά Νομαρχία, μετά από αίτημα του οικείου νομάρχη. 

Η πρόταση αυτή αποτελεί συνέχεια προηγούμενων διαπιστώσεών μας, ότι ένα σύγχρονο δημοσιονομικό σύστημα έχει αυξημένες απαιτήσεις επιστημονικής τεκμηρίωσης και προϋποθέτει την ύπαρξη ενός μηχανισμού συλλογής, συνεχούς παρακολούθησης και επεξεργασίας των στοιχείων, με την επισήμανση ότι σε πολλές χώρες έχουν ιδρυθεί ειδικοί φορείς για το σκοπό αυτό που επεξεργάζονται στατιστικά στοιχεία, εκπονούν συγκριτικές μελέτες κόστους - οφέλους και εκτιμούν δείκτες αποτελεσματικότητας των φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Είχαμε προτείνει τότε, τον Δεκέμβριο 2004 στο 10 Συνέδριο, τον ρόλο αυτό να τον αναλάβει η ΕΝΑΕ βοηθούμενη αναλόγως σε πόρους και προσωπικό.  Σήμερα επανερχόμαστε  στο σημαντικό αυτό ζήτημα με πιο συγκεκριμένη πρόταση.

Προτείνουμε :

Η κατανομή των πόρων να γίνεται με σύμφωνη γνώμη της ΕΝΑΕ, μετά από τεκμηριωμένη εισήγηση της Επιτροπής Εκτίμησης και Κατανομής Πόρων.

Να μελετηθούν από την παραπάνω Επιτροπή τα κριτήρια κατανομής και ο τρόπος, με τον οποίο θα πρέπει κατά περίπτωση να καθορίζεται ο συντελεστής βαρύτητας κάθε κριτηρίου για την κατανομή.  

Οι παραπάνω προτάσεις αφορούν και τις τακτικές όσο και τις έκτακτες χρηματοδοτήσεις των Ν.Α. από την πολιτεία. Είναι καιρός να περιορίσουμε και να μηδενίσουμε τα φαινόμενα της μεροληπτικής πρακτικής βάσει μικροκομματικών σκοπιμοτήτων. Πρέπει να καθιερωθεί ένα αξιόπιστο και αντικειμενικό σύστημα κατανομής όλων των πόρων. 

Σε ό,τι αφορά τις μεταβιβαστικές πληρωμές ήθελα να υπογραμμίσω ότι, όπως είναι γνωστό, με την ψήφιση του Ν. 3345/05 πετύχαμε το διαχωρισμό από τους ΚΑΠ των βοηθημάτων υγειονομικής περίθαλψης και επιδομάτων κοινωνικής πρόνοιας που καλύπτεται στο σύνολό της από τον Κρατικό Προϋπολογισμό.

Ήταν μεγάλη επιτυχία της τότε διοίκησης της ΕΝΑΕ και της Φώφης Γεννηματά, γιατί η ρύθμιση αυτή αποτέλεσε σταθμό στην αποδέσμευση των ΝΑ από μία σημαντική, καθορισμένη και ανελαστική δαπάνη, όπως βέβαια μεγάλη επιτυχία ήταν και η είσπραξη των εσόδων από τα τέλη κυκλοφορίας.

Ανάλογες δαπάνες, που πρέπει να αποδεσμευτούν από τους ΚΑΠ, και να αποτελέσουν στο σύνολό τους μεταβιβαστικές πληρωμές είναι οι δαπάνες μεταφοράς μαθητών,  καθώς και οι δαπάνες στέγασης σχολείων και υπηρεσιών εκπαίδευσης και οι λειτουργικές ανάγκες των τελευταίων.

Είναι αναγκαίο και εύλογο η παραπάνω ρύθμιση να επεκταθεί και σε αυτές τις δαπάνες. Οριστική λύση του ζητήματος των δαπανών στέγασης, αποτελεί βέβαια η δημιουργία νέων σύγχρονων σχολικών κτιρίων και κτιρίων στέγασης των υπηρεσιών εκπαίδευσης.

Πέραν όμως της κάλυψης των ανωτέρω δαπανών στο σύνολό τους από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, είναι επίσης σημαντική η έγκαιρη μεταφορά των αντιστοίχων χρηματικών ποσών στις ΝΑ για την περαιτέρω καταβολή τους στους δικαιούχους. Η συστηματική καθυστέρηση της απόδοσης των χρημάτων στις ΝΑ και κατ’ επέκταση της πληρωμής των δικαιούχων, που παρατηρείται σήμερα, προσβάλλει το κύρος και την αξιοπιστία των ΝΑ αφενός και αφετέρου προκαλεί τελικά τη διόγκωση των δαπανών αυτών.

Γι’ αυτό εμείς προτείνουμε τη διεύρυνση των δαπανών που σήμερα καλύπτονται στο σύνολό τους από τον κρατικό Προϋπολογισμό (μεταβιβαστικές πληρωμές), ώστε να περιλάβουν και τις  δαπάνες στέγασης σχολείων και υπηρεσιών εκπαίδευσης και τις σχετικές ανελαστικές λειτουργικές δαπάνες.

Παράλληλα είναι βέβαιο πως η δύσκολη πορεία σύγκλισης της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται τον αναβαθμισμένο αναπτυξιακό ρόλο της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης. Η χώρα έχει ανάγκη ενός μεγάλου αριθμού έργων και δράσεων βιώσιμης ανάπτυξης, μεσαίου μεγέθους, που ο εξειδικευμένος σχεδιασμός τους και η αποτελεσματική υλοποίησή τους ταιριάζουν στην ευελιξία και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης.

Γι’ αυτό εμείς επαναφέρουμε την πρότασή μας για τη θέσπιση Ειδικού Αναπτυξιακού Προγράμματος με τίτλο ΕΝΝΕΑ (Ένταξη Νέων Νομαρχιακών Έργων Αυτοδιοίκησης). Τα έργα αυτά πρέπει να αποτελέσουν ένα ολοκληρωμένο και συνεκτικό πρόγραμμα δράσης για την περίοδο 2008 – 2012, κατά το πρότυπο του προγράμματος ΕΠΤΑ και του προγράμματος ΘΗΣΕΑΣ της Πρωτοβάθμιας Αυτοδιοίκησης.

To πρόγραμμα αυτό, συμβαδίζει με τη κυβερνητική δέσμευση για έργα στη περιφέρεια και μπορεί να ανέλθει στο ύψος των 500 εκατ.  για κάθε ένα από τα έτη 2008 και 2009 και στο ύψος των 750.000.000 ευρώ για τα έτη από 2009 μέχρι και 2012. Με το έκτακτο αυτό πρόγραμμα θα χρηματοδοτηθούν δράσεις συμπληρωματικές προς τα έργα του ΚΠΣ, αλλά και έργα μεσαίου μεγέθους, που δεν πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας Κοινοτικού Πλαισίου.

Για την αποτελεσματική λειτουργία, για την διοικητική αυτοτέλεια, για την απρόσκοπτη εκτέλεση του αναπτυξιακού και κοινωνικού ρόλου του θεσμού, αποτελεί άμεση ανάγκη, εκτός από την αύξηση των πόρων, ο καθορισμός ευέλικτων και αποτελεσματικών διαδικασιών δημοσιονομικού ελέγχου, χωρίς γραφειοκρατικές και ευθυνοφοβικές αγκυλώσεις.

Είναι γνωστό ότι οι υπηρεσίες Δημοσιονομικού Ελέγχου, υπό την απειλή των καταλογισμών, δεν περιορίζονται στον επιβαλλόμενο έλεγχο νομιμότητας των δαπανών των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων, αλλά ουσιαστικά ασκούν έλεγχο σκοπιμότητας που καταλύει την συνταγματικά κατοχυρωμένη αυτοτέλεια των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων.

Αποτελεί συχνό φαινόμενο, νομάρχες να περιέρχονται σε αδιέξοδο αδυνατώντας να ανταποκριθούν στα καθήκοντα τους, αντιπαρατιθέμενοι με τις Υ.Δ.Ε και μάλιστα, χωρίς να αποφεύγουν τον κίνδυνο των καταλογισμών, αφού ο έλεγχος ολοκληρώνεται από το Ελεγκτικό Συνέδριο, το οποίο παρεμβαίνει κατασταλτικά, μετά την εξόφληση των λογαριασμών. Ο έλεγχος εντούτοις των δαπανών μας από τις Υ.Δ.Ε, δεν απαλλάσσει μεν από την υποχρέωση του κατασταλτικού ελέγχου.

Σε συνέχεια της σχετικής πρότασής μας για το Σχέδιο του νέου Κώδικα Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων και με σκοπό την ουσιαστική ενίσχυση της συνταγματικά κατοχυρωμένης αυτοτέλειας του θεσμού, τόσο σε θέματα εποπτείας, που σήμερα ασκείται από τους Γ.Γ. Περιφερειών, όσο και σε θέματα οικονομικού ελέγχου, προτείνουμε να συσταθεί   «Ανεξάρτητη Αρχή Εποπτείας Πράξεων Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων». Η σύσταση της Ανεξάρτητης Αρχής, το πεδίο αρμοδιοτήτων της, οι σχέσεις της με τις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις και με την Κεντρική Διοίκηση και οι νομικές και λειτουργικές υποχρεώσεις της, να καθοριστούν με νόμο μέσα στο πρώτο εξάμηνο του επομένου έτους.

Στην ίδια κατεύθυνση και στα πλαίσια της διαφανούς και κρυστάλλινης διοίκησης των ΝΑ θεωρούμε επιβεβλημένη την εφαρμογή του Διπλογραφικού Λογιστικού Συστήματος από όλες τις Νομαρχίες της χώρας. Με τη χρήση του θα αποτυπώνονται κρυστάλλινα τα οικονομικά στοιχεία και μεγέθη της δευτεροβάθμιας αυτοδιοίκησης και θα μπορεί να γίνεται ουσιαστικός και πλήρης οικονομικός, διαχειριστικός και διοικητικός  έλεγχος,  καθώς και σύνταξη-δημοσίευση Ισολογισμών.

Μέσω του συγκεκριμένου λογιστικού συστήματος ένας τεράστιος όγκος πληροφοριών θα είναι πλέον διαθέσιμος σε όλους, όπως το πόσοι απασχολούνται σε κάθε Νομαρχία,  από πού αντλεί τα έσοδά της, πώς τα αξιοποιεί, πώς τα διαχειρίζεται, τι έργο και ποιες υπηρεσίες προσφέρει στους πολίτες και πόσο αυτές πραγματικά κοστίζουν. Πολλά και ποικίλα θα είναι επίσης τα πλεονεκτήματα που θα προκύψουν για τη διοίκηση των ΝΑ, αφού ανά πάσα στιγμή θα είναι σε θέση να γνωρίζει έγκαιρα και σωστά τα δικαιώματα, τις απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις της, γεγονός που θα οδηγήσει στην καλλίτερη οργάνωση και διοίκηση της και τελικά στην θεαματική βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς του πολίτες.

Πρόκειται με άλλα λόγια για ένα εργαλείο αξιόπιστης λογιστικής παρακολούθησης και ελέγχου που βασίζεται στις αρχές της δημοσιότητας και του σεβασμού του δημόσιου χρήματος.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Οι παραπάνω προτάσεις πιστεύουμε ότι μπορούν να αποτελέσουν μία  ολοκληρωμένη και συνεκτική διεκδικητική βάση για την ενίσχυση της συνταγματικά κατοχυρωμένης οικονομικής και διοικητικής αυτοτέλειας των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων. 

Η επιστημονική τεκμηρίωση της σχέσης πόρων, αρμοδιοτήτων και δράσεων, από την προτεινόμενη να συσταθεί στην ΕΝΑΕ, Επιτροπή Εκτίμησης και Κατανομής Πόρων,  θα μας δώσει νέα ερείσματα και διεκδικητικές δυνατότητες, για την επίτευξη των στόχων μας και την υλοποίηση του οράματός μας.

Το όραμά μας είναι η ουσιαστική ενίσχυση των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων.

Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων οικονομικά και διοικητικά ενδυναμωμένων και καταξιωμένων στη συνείδηση της κοινής γνώμης, γιατί δεν θα πράττουν πλέον απλά για λογαριασμό και στο όνομα του οφέλους των πολιτών, όμως συχνά ερήμην τους. Οι πολίτες έχουν δίκιο να φοβούνται όλα αυτά που γίνονται για εκείνους χωρίς εκείνους.

Εμείς, αντίθετα, οραματιζόμαστε τη αφύπνιση, τη συνέγερση, τη συμμετοχή όλων των πολιτών σε εκείνα που τους αφορούν. Οραματιζόμαστε εμάς κομμάτι τους, εμάς μαζί τους, στα ίδια χαρακώματα, στο ίδιο μετερίζι των συμμετοχικών και άμεσων δημοκρατικών διαδικασιών, σε κοινή δράση για την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής, για την προστασία του περιβάλλοντος, για την κοινωνική δικαιοσύνη.

Ο σπόρος που ρίχνουμε είναι αυθεντικός. Ο σπόρος που φυτεύουμε είναι γνήσιος. Δεν είναι μεταλλαγμένος και για το λόγο αυτό θα καρπίσει, ανεξάρτητα από τις μεταβολές των αυτοδιοικητικών δομών, ανεξάρτητα από τις νέες συνθήκες της  κυοφορούμενης διοικητικής μεταρρύθμιση της χώρας. 

Στις σύγχρονες κοινωνίες, σε αντίθεση προς το συγκεντρωτισμό του παρελθόντος, αναπτύσσονται φυγόκεντρες δυνάμεις, χωρίς να νοθεύονται τα σχήματα οργάνωσης της αυτοδιοίκησης και της αποκέντρωσης.

Γι’ αυτό εμείς πιστεύουμε σε μια αυτοδιοίκηση που θα διαπνέεται από αυθεντικά και γνήσια αποκεντρωτικά χαρακτηριστικά, από οικονομική αυτοδυναμία, για ένα καλλίτερο αύριο για τους πολίτες και την χώρα.

Σας καλώ όλοι μαζί να διεκδικήσουμε από την Κεντρική Διοίκηση τη διοικητική μεταρρύθμιση και την οικονομική αυτοτέλεια, που θα μας επιτρέψει να ανοίξουμε τα φτερά μας, να ανταποκριθούμε στις ανάγκες της κοινωνίας που περιμένει πολλά από εμάς.

  • Για μια αυτοδιοίκηση ανθρωποκεντρική.
  • Για μια αυτοδιοίκηση κινηματική.
  • Για μια αυτοδιοίκηση ισχυρή.
  • Για μια αυτοδιοίκηση προοδευτική.
  • Για την αυτοδιοίκηση των πολιτών.

Σας ευχαριστώ.